Vermijd een rechtszaak, kies voor bemiddeling

Een geschil uitvechten voor de rechtbank kost tijd en geld. Aan de eindmeet zijn er alleen winnaars en verliezers. Een nieuwe wet moet een evenwichtig onderhandelde oplossing, met een bemiddelaar, populairder maken.

Ruzie met uw buurman over het onderhoud van de scheidingshaag, een discussie over de boedelverdeling bij een echtscheiding, een geschil met uw verwarmingsinstallateur over de slechte werking van de nieuwe ketel of onenigheid over de teruggave van de huurwaarborg. Het is maar een greep uit de geschillen die voor de rechtbank uitgevochten worden. Het kan ook anders: met bemiddeling. Een wet op initiatief van minister van Justitie Koen Geens (CD&V) die maandag in het Staatsblad verschijnt, en tien dagen later in werking treedt, wil die alternatieve geschillenoplossing aanmoedigen.

Met een bemiddeling gaat u onder begeleiding van een bemiddelaar met de tegenpartij op zoek naar een oplossing. De bemiddelaar verzekert dat alle partijen (opnieuw) met elkaar spreken en begeleidt hen met zijn kennis en ervaring tijdens de onderhandelingen. Hij beslist dus niet, maar helpt om tot een akkoord te komen. Zo’n onderhandelde oplossing is voor iedereen beter aanvaardbaar dan een beslissing die door een rechter wordt opgelegd. Bij een rechterlijke beslissing wordt ook gesproken in termen van ‘winnaar’ en ‘verliezer’, wat niet zelden tot een onherstelbare breuk in de relatie leidt.

Sneller en goedkoper

Bemiddeling kan al, maar de aantallen blijven beperkt tot 5.000 à 10.000 per jaar, terwijl jaarlijks meer dan 1 miljoen vonnissen en arresten worden geveld. Bemiddeling is niet alleen goed om de rechtbanken te ontlasten, het is ook een snellere en goedkopere oplossing. Uit de barometer van de Federale Bemiddelingscommissie blijkt dat een bemiddeling gemiddeld 83 dagen duurt. Ook de kosten zijn lager. ‘Globaal bedraagt de kostprijs van een bemiddeling een zevende van die van een rechtszaak’, zegt Marnik Vanhaverbeke van de rechtsbijstandsverzekeraar LAR. ‘Bovendien slaagt ongeveer 80 procent van de bemiddelingen.’

Welke kosten dekt de rechtsbijstandsverzekering?

Bij een bemiddeling tussen twee partijen betaalt meestal elke partij de helft van de honoraria van de bemiddelaar. Uit de barometer van de Federale Bemiddelingscommissie blijkt dat het gemiddelde uurtarief in familiale zaken schommelt tussen 50 en 100 euro exclusief btw en tussen 100 en 150 euro voor sociale, burgerlijke en handelszaken. Wie een rechtsbijstandsverzekering heeft, kan die kosten laten vergoeden op voorwaarde dat het geschil gedekt is.

De waarborgen van aparte rechtsbijstandsverzekeringen zijn ruimer dan die van een rechtsbijstand gekoppeld aan een brand- of familiale verzekering. ‘De meeste Belgische huishoudens hebben slechts een beperkte waarborg, waarbij geschillen die zich het meest lenen voor bemiddeling, zoals familiale aangelegenheden en burenruzies, niet gedekt zijn. Volgens schattingen heeft maximaal 10 procent van de huishoudens een uitgebreidere formule’, zegt Tom Vanwambeke van de rechtsbijstandsverzekeraar Euromex.

Bij de gespecialiseerde rechtsbijstandsverzekeraars worden de kosten van een bemiddelaar en eventuele andere experts steevast gedekt. Veel verzekeraars stimuleren zelfs een bemiddeling. ‘De vergoedingsplafonds zijn voor een bemiddeling hoger dan voor een gerechtelijke procedure. Daarnaast kunnen we exceptioneel de kosten van de tegenpartij vergoeden. Dat gebeurt als in een burengeschil de tegenpartij bemiddeling weigert omdat hij niet verzekerd is.’, zegt Vanhaverbeke. Andere verzekeraars stimuleren bemiddeling door een aantal geschillen te dekken op voorwaarde dat ze via bemiddeling worden geregeld. ‘Een typisch voorbeeld zijn familiezaken. We laten die voorwaarde of vereiste vallen als de klant een bemiddeling voorstelt maar botst op de onwil van zijn tegenpartij’, zegt Vanwambeke.

Waarom wordt er dan zo weinig een beroep op gedaan? ‘In tegenstelling tot de Nederlanders staat onze cultuur veel minder open voor dialoog. Bij een bemiddeling moet je zelf in gesprek gaan, terwijl je je in een rechtszaak door een advocaat laat vertegenwoordigen’, zegt Vanhaverbeke. ‘Voorts is bemiddeling in ons land onbekend. We zijn nog altijd gericht op een conflictuele geschillenoplossing voor de rechtbank.’ Daar moet de nieuwe wet verandering in brengen. De Federale Bemiddelingscommissie wordt gemoderniseerd en staat onder meer in voor de promotie van bemiddeling.

Daarnaast voorziet de wet in een resem maatregelen om bemiddelde oplossingen aan te moedigen. Gerechtsdeurwaarders en advocaten moeten voortaan wijzen op de mogelijkheden van bemiddeling voor een rechtszaak wordt gestart. Ook rechters moeten in elke stand van het geding een minnelijke oplossing bevorderen. ‘De wet gaat niet zover om bemiddeling altijd te verplichten voordat je naar de rechtbank kan gaan. Dat is een gemiste kans’, zegt Alain Laurent Verbeke, professor bemiddeling (KU Leuven en Harvard) en advocaat bij Greenille by Laga. ‘Het zou de partijen verplichten na te denken vooraleer ze in vechtmodus voor de rechtbank verschijnen. Internationaal zien we bij een verplichte eerste poging dat het mogelijk is om tot een minnelijke schikking te komen.’

Lees meer: https://www.tijd.be/netto/budget/vermijd-een-rechtszaak-kies-voor-bemiddeling/10027099.html

Bron: De Tijd